‘KARA VESİKA’NIN ARTİSTANBUL FESHANE’DE GÖSTERDİĞİ BOŞLUK

Artİstanbul Feshane, eşsiz bir kamusal sanat merkezi olma iddiasıyla yola çıkarken, yenilikçi ve öncü bir vizyonla hem İstanbul’un hem de ülkenin kültür-sanat altyapısını beslemeyi ve sanatçıların ifade özgürlüğüne vurgu yapan bağımsız bir alan yaratmayı vaat etmişti. İlk etkinliği olan “Ortadan Başlamak: Feshane Umut Buluşması” sergisiyle, dayanışma ve katılımın kamusal alandaki önemine dikkat çekilmiş, özgürlük alanı olacağı vurgulanmıştı. Daha yaşanılır, eşitlikçi, çoğulcu ve farklılıkları da açığa çıkaran, özgür bir geleceğin tüm çağrışımlarına geçit aralamıştı.

2019’da “Şeffaflık Taahhütnamesi”ni imzalayan ve bunu yönetim anlayışının temel ilkelerinden biri olarak duyuran İBB’nin, Artİstanbul Feshane’de bu taahhüdü hayata geçirmediği görülüyor. Örneğin, Ahmet Güneştekin’in “Kayıp Alfabe” sergisi ve daha önce gerçekleşen, 6 ay ve daha uzun süreye yayılan diğer sergilerde, bağımsız kurulların varlığı, seçim kriterleri veya sürecin adil ve şeffaf bir şekilde yürütülmesi gibi temel prensipler göz ardı edildi. Bu süreçler, kamu kaynakları kullanılarak, güçlü bağlantılara ve kişisel sermayeye sahip kültür-sanat aktörlerine teslim edilip ihya edilirken, bu durum kent ve kültür hakkı gaspını da açık bir şekilde somutlaştırdı.Bu konularda yöneltilen eleştiriler ise cevapsız bırakıldı. Mekânın gerçek emekçileri ve özneleri üretim alanı ve gereken yapısal destekten yoksun bırakılarak görünmez kılındı.

Artİstanbul Feshane’nin yenilikçi bir sanat mekânı olma iddiası, kapsayıcı olmaktan uzak merkeziyetçi politikalar ve seçkinci bir yaklaşım tarafından gölgelenmektedir.  Kürtçe ezgilerin yankılanacağı bir konserin hâlâ yapılamamış olması, dil hakkı gibi temel bir insan hakkını yok saymakla kalmıyor; aynı zamanda kültürel çeşitliliğin korunması ve aktarılması yönündeki uluslararası taahhütleri de açıkça ihlal ediyor. Bu durum, Feshane’nin ifade özgürlüğünü destekleyen bir alan olma iddiasına ciddi bir darbe vuruyor.

Artİstanbul Feshane, bugün vaat ettiği değerlerin zeminini kaybetmekte; dayanışma ve katılım gibi ilkelerin yerine boş bir gösteriyi öncelediği görülüyor. Ancak bu boşluk, sanat dünyasında epeyce geriye ve içe çekilen güçlü bir eleştiriselliğin ve dayanışma çağrısının yükselmesi için bir fırsata dönüşüyor. Helen Keller’in, “Tek başımıza çok az şey yapabiliriz; birlikte ise çok şey” sözleri, bu derin dönüşümün ancak kolektif bir çabayla mümkün olabileceğini güçlü bir şekilde ifade ediyor. Art İstanbul Feshane’nin, kapsayıcı ve özgürlükçü bir platform haline gelebilmesi için yalnızca sözde değil, pratikte de çeşitliliği ve eşitliği savunan bir yaklaşımı benimseyerek adil, şeffaf ve hesap verebilir bir zeminde kendini konumlandırması en önemli öncelik olarak önümüzde duruyor.

‘Kara Vesika’ başlıklı işimle, piyasanın popülist içerik üretimi ve tüketimini yönlendiren yapısını gözetip, bundan nemalanarak, yaşanan acıların üzerinde tepinerek, dönemin çizdiği çerçevenin dışına çıkıp yüzleştirmeyi ve failleri görünür kılmayı denemektense, yaşanan tüm acıları teşhire sunan, kitschleştiren bir içerik üretim biçimini önceleyen; bunu bir gösteriye dönüştüren Ahmet Güneştekin’in, başta Artİstanbul Feshane’nin ve kendisinin yarattığı boşluk üzerinden çerçeveleterek görünürlüğünü artırmak, tarihsel olarak belgelemek ve başka kültür-sanat aktörlerinin buna tevessül etmesinin önüne bir engel koymak istedim.

                                                                                                                                      Enver Basravi

THIS BLACK DOCUMENT POINTS TO A VACUUM IN FESHANE, ISTANBUL

ArtIstanbul Feshane set out with the claim of becoming an unparalleled public art centre: With an

innovative and pioneering vision, it promised to nurture both Istanbul’s and the country’s cultural

and artistic infrastructure and to create an independent space that emphasizes artists’ freedom of

expression. Its first exhibition “Beginning from the Middle: Reunion of Hope” drew attention to

the importance of solidarity and participation in public space, underscoring that it would be a

space of freedom. The space was to open a passage to all evocations of a free future, more

liveable, egalitarian, pluralist, revealing differences.

The Istanbul Metropolitan Municipality (İBB) signed the “Letter of Commitment to

Transparency” in 2019, and announced transparency as one of its fundamental principles,

however, we see no sign of this commitment at ArtIstanbul Feshane. For instance, in Ahmet

Güneştekin’s “The Lost Alphabet” exhibition and previous exhibitions that continued for 6

months or longer, main principles such as the presence of independent committees, selection

criteria, or a fair and transparent process were all simply neglected. Instead of these processes,

public resources were used to hand over the space to culture and arts actors with powerful

connections and personal wealth, thus displaying a concrete example of how the rights to the city

and culture are brazenly usurped. Criticism of this stance was left without an answer. The true

subjects of the space, workers of art, were left without a site of production and structural support

and were thus rendered invisible.

ArtIstanbul Feshane’s claim to be a progressive, innovative art space is tainted by centrist

policies that are far from being inclusive, and a distinctly elitist approach. The fact that a concert

where Kurdish songs are sung has not been held yet, does not only mean that a fundamental

human right, the right to language, is ignored, but it also openly violates international

commitments towards the protection and transmission of cultural diversity. This amounts to a

serious blow to Feshane’s claim to be a space supporting freedom of expression.

Today, ArtIstanbul Feshane is swiftly losing ground on the values it promised: Instead of

solidarity and collaboration, it appears to be prioritizing an empty spectacle. However, this

vacuum has become an opportunity to raise a call of a criticality and solidarity that has for too

long remained withdrawn in the art world. Helen Keller’s words, “Alone we can do so little;

together we can do so much” powerfully express how this deep transformation can only be

possible through collective effort. In order to become an inclusive and emancipatory platform,

ArtIstanbul Feshane must adopt an approach that defends diversity and equality not only in words

but in practice, too, and thus, position itself in a fair, transparent and accountable position: that

should be the most important priority.

Ahmet Güneştekin’s work stands for the market structure that orients the production and

consumption of populist content and profits from it by treading on the pain and suffering of the

past, and rather than going beyond the framework imposed by our period, and rendering

perpetrators visible, chooses a form of production that merely makes a spectacle of, and

kitschifies all the suffering. With my work titled ‘Black Document’ I wanted to increase this

exhibition’s visibility by framing the vacuum Ahmet Güneştekin and Art Istanbul Feshane have

created, I wanted to document it, and place an obstacle in their path so that other actors in the

fields of culture and art do not resort to similar practices.

                             Enver Basravi

                  English translation: Nazım Dikbaş